Van onderzoeksprogramma naar kennisgenootschap

Corpovenista bestaat sinds 2003. Wat begon als een onderzoeksprogramma rond stedelijke vernieuwing, ontwikkelde zich in ruim twintig jaar tot een kennisgenootschap waarin woningcorporaties samen maatschappelijke ontwikkelingen onderzoeken en duiden.

De vorm veranderde. De kern bleef opvallend herkenbaar: kennis ontwikkelen vanuit vragen die leven in de praktijk, verschillende perspectieven bij elkaar brengen en samen onderzoeken wat ontwikkelingen betekenen voor de volkshuisvesting.

Het begin: wetenschap en praktijk bij elkaar brengen

De oorsprong van Corpovenista ligt rond 2002. Vanuit onderzoeksinstituut OTB van de TU Delft ontstond, op initiatief van hoogleraar Hugo Priemus en met een belangrijke rol voor onderzoeker André Ouwehand, het idee voor een gezamenlijk onderzoeksprogramma rond stedelijke vernieuwing.

Het was een tijd waarin corporaties midden in grote stedelijke vernieuwingsopgaven stonden. Hoe ontwikkelen wijken zich? Wat betekent herstructurering voor bewoners? Hoe organiseer je stedelijke vernieuwing? En hoe verbind je sociale, ruimtelijke en technische vraagstukken?

Acht woningcorporaties en Aedes verbonden zich aan het initiatief. Ook onderzoekers van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam sloten aan. Wetenschappelijke kennis en vragen uit de corporatiepraktijk kwamen zo vanaf het begin bij elkaar.

2003: Corpovenista gaat van start

In 2003 gingen de eerste onderzoeken daadwerkelijk van start. De naam Corpovenista werd bedacht door Hugo Priemus en stond voor Corporaties Vernieuwen de Stad.

Opvallend is dat de deelnemers niet wachtten tot de beoogde Rijkssubsidie beschikbaar kwam. De corporaties, Aedes en universiteiten besloten samen alvast te beginnen en brachten daarvoor zelf middelen in. Pas vanaf 2004 werd Corpovenista onderdeel van het grotere, door Habiforum georganiseerde onderzoeksprogramma Vernieuwend Ruimtegebruik, dat mede met BSIK-middelen werd gefinancierd.

Corpovenista was geen zelfstandige organisatie met een formele oprichtingsdatum. Het was een samenwerkingsverband waarin corporaties, Aedes en wetenschappers gezamenlijk onderzoek programmeerden en financierden.

2003–2008: onderzoek naar de stad en haar wijken

De eerste jaren stond wetenschappelijk onderzoek centraal. Onderzoekers en corporaties brachten samen kennisvragen in rond stedelijke vernieuwing, wijken, bewoners, duurzaamheid en de organisatie van vernieuwingsprocessen.

Onder voorzitterschap van Hugo Priemus bewaakte een Stuurgroep de koers en voortgang. André Ouwehand vervulde vanuit OTB een belangrijke inhoudelijke en coördinerende rol.

In 2008 werd deze eerste onderzoeksperiode afgesloten. De inzichten uit circa twintig onderzoeken kwamen onder meer samen in het boek Van wijken weten. Beleid en praktijk in de stedelijke vernieuwing.

Het einde van het oorspronkelijke onderzoeksprogramma betekende echter niet het einde van Corpovenista.

Vanaf 2008: van onderzoeksprogramma naar platform

De samenwerking had voor de deelnemende corporaties inmiddels een eigen waarde gekregen. Daarom werd besloten verder te gaan.

Als Platform Corpovenista verbreedde het netwerk zich en verschoof geleidelijk ook het accent. Wetenschappelijk onderzoek bleef een rol spelen en er werd onder meer samengewerkt met Nicis Institute. Tegelijkertijd kwam er meer ruimte voor kennisuitwisseling tussen corporaties en voor het verbinden van onderzoek aan ervaringen uit de dagelijkse praktijk.

Daarmee veranderde ook de manier waarop kennis tot stand kwam. Niet alleen onderzoekers brachten onderwerpen in; steeds nadrukkelijker bepaalden de aangesloten corporaties samen welke vraagstukken om verdieping vroegen.

Rond 2013: Kennisplatform Corpovenista

Rond 2013/2014 kwam de naam Kennisplatform Corpovenista in gebruik. Die naam paste bij een ontwikkeling die al langer gaande was.

Grote universitaire onderzoeksprogramma’s werden minder bepalend. De vragen van corporaties zelf kwamen sterker centraal te staan. Leden ontwikkelden samen programma’s, deelden ervaringen, organiseerden bijeenkomsten en haalden waar nodig kennis en perspectieven van buiten naar binnen.

Corpovenista ontwikkelde zich daarmee verder van een onderzoeksprogramma voor en met corporaties naar een platform dat steeds nadrukkelijker van de corporaties zelf werd.

Kennisplatform in beweging

Ook daarna bleef Corpovenista meebewegen met de volkshuisvesting. De maatschappelijke context veranderde, nieuwe vraagstukken dienden zich aan en de manier waarop we samen kennis ontwikkelen veranderde mee.

Vandaag is Corpovenista een kennisplatform waarin strategische professionals van woningcorporaties samen onderzoeken wat sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen betekenen voor het corporatiewerk. We kijken daarbij bewust voorbij de waan van de dag. We bevragen aannames, herkennen patronen en creëren ruimte voor gezamenlijke duiding, reflectie en verdieping.

Die manier van werken krijgt vorm in een kleinschalige, gelijkwaardige en co-creatieve opzet. Leden brengen eigen vraagstukken in, werken mee aan projecten en nemen samen verantwoordelijkheid voor koers, programmering en inhoudelijke ontwikkeling. In gezamenlijke trajecten, verdiepende onderzoeken en het netwerk van vakgenoten verbinden we kennis en praktijk en ontwikkelen we nieuwe perspectieven.

Niet om namens de sector één antwoord te formuleren. Wel om samen scherper te zien wat er speelt, wat van waarde is voor het corporatiewerk en wat dat vraagt van woningcorporaties, nu en in de toekomst. Definitieve positioneringstekst…

De rode draad

Er is veel veranderd sinds 2003. Van onderzoeksprogramma naar platform en vervolgens naar het kennisplatform van nu. Van grootschalig wetenschappelijk onderzoek naar een bredere vorm van gezamenlijke kennisontwikkeling, reflectie en duiding.

Maar in de oorsprong van Corpovenista herkennen we nog altijd iets wezenlijks.

We beginnen bij vragen uit de praktijk. We brengen mensen, kennis en perspectieven bij elkaar. En we onderzoeken samen wat maatschappelijke veranderingen betekenen voor de volkshuisvesting.

Dat deden we in 2003. En dat doen we nog steeds.