Overlast en onveiligheid in wijken,
samenhang met concentratie en diversiteit van bewonersgroepen
Hoe houden we buurten leefbaar in een tijd waarin sociale, demografische en culturele veranderingen elkaar steeds sneller opvolgen? Die vraag raakt aan de kern van het corporatiewerk. Veel woningcorporaties zien dagelijks de consequenties van toenemende kwetsbaarheid, druk op de sociale infrastructuur en veranderingen in bewonerssamenstelling. Met dit onderzoek brengen we die dynamiek preciezer in beeld.
Waarom dit onderzoek?
Eerder veerkrachtonderzoek liet al zien dat hoge concentraties van bewoners in een kwetsbare positie druk zetten op de leefbaarheid van wijken. Dit nieuwe onderzoek verdiept dat beeld. Het verkent hoe concentratie van inkomensgroepen, aanwezigheid van specifieke kwetsbaarheden en culturele diversiteit zich tot elkaar verhouden — en welke combinaties in de praktijk het meest vragen van buurten en bewoners.
Dit is geen oorzakelijke analyse en geen waardeoordeel. Het is een statistische verkenning die inzicht geeft in waar druk op leefbaarheid ontstaat en wat dat vraagt van corporaties en partners.
Wat valt op?
Het onderzoek laat twee punten scherp naar voren komen:
1. Het aandeel lage inkomens op zichzelf is minder bepalend dan vaak wordt verondersteld
Het onderzoek laat zien dat niet elke concentratie van bewoners met een laag inkomen automatisch samenhangt met verhoogde overlast en onveiligheid. Binnen de laagste inkomensgroep zijn er wel sterke samenhangen voor mensen met een licht verstandelijke beperking of met psychiatrische problematiek. Maar bijvoorbeeld in gebieden waar veel studenten wonen – en waar sprake is van een relatief homogene studentenpopulatie – blijven de niveaus van overlast en onveiligheid beperkt. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat deze uitzondering vervalt wanneer studenten worden gemengd met andere kwetsbare bewonersgroepen, zoals bewoners met een lichte verstandelijke beperking. In die gevallen neemt de samenhang met overlast en onveiligheid juist toe.
2. De combinatie ‘veel arm en verder vooral verschillend’ is kwetsbaar.
Een hoog aandeel kwetsbare bewoners én een grote culturele diversiteit blijkt een lastige combinatie. Niet omdat diversiteit op zichzelf een probleem is, maar omdat samenleven complexer wordt wanneer er weinig gemeenschappelijkheid én veel kwetsbaarheid aanwezig zijn. Armoede zonder grote diversiteit, of diversiteit zonder hoge kwetsbaarheid, leidt veel minder vaak tot problemen.
Wat betekent dit voor corporaties en partners?
Het onderzoek biedt geen snelle oplossingen. Wel brengt het de opgaven scherper in beeld:
• voorkomen van grote gebieden met hoge concentraties kwetsbare bewoners;
• aandacht voor de verhouding tussen woningen onder en boven de aftoppingsgrens;
• ondersteuning van bewonersgroepen met specifieke kwetsbaarheden;
• aandacht voor sociale samenhang en ontmoetingsplekken;
• domeinoverstijgende samenwerking met zorg, welzijn, onderwijs en gemeenten.
De rode draad: leefbaarheid vraagt om precisie, ondersteuning en gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Over Corpovenista
Kennisplatform Corpovenista is een kennisgenootschap van woningcorporaties dat samen leert, onderzoekt en duidt. We delen dit onderzoek om zowel onze leden als partners in zorg, veiligheid, onderwijs en gemeenten te ondersteunen in hun gebiedsgerichte opgaven. We nodigen iedereen uit om de bevindingen te lezen in de geest waarin dit onderzoek is uitgevoerd: met openheid, nuance en de bereidheid om samen te onderzoeken wat wél werkt.
Voor vragen of nadere toelichting over dit onderzoek, kun je contact opnemen met onze netwerkcoördinator.
